काठमाडौं । रुस र युक्रेनबीच शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्ने कूटनीतिक प्रयास भइरहेका बेला युक्रेनको राजधानी किएभमा रुसी क्षेप्यास्त्र आक्रमण भएको छ । बुधबार राति भएको आक्रमणमा कम्तीमा ६ जना घाइते भएका छन् भने केही घरमा क्षति पुगेको छ ।
बीबीसीका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शान्ति वार्ता पुनः सुरु गर्न गरेको आग्रहमा रुस सहमत भएको खबर सार्वजनिक भएलगत्तै किएभमा आक्रमण भएको हो । किएभका मेयर भिटाली क्लित्स्कोले आक्रमणबाट आवासीय संरचनामा क्षति पुगेको जानकारी दिएका छन् ।
पुटिनसँग विट्कफको वार्ता, अबुधाबीमा अर्को बैठकको सम्भावना
युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विट्कफ र राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुश्नरको सक्रियतामा कूटनीतिक छलफल अघि बढाइएको छ । विट्कफले बुधबार रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गमा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेटवार्ता गरेका थिए । त्यसअघि उनले युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग पनि छलफल गरेका थिए ।
जेलेन्स्कीका अनुसार मंगलबार नर्वेको राजधानी ओस्लोमा भएको छलफलमा युक्रेनको सुरक्षाका लागि बलियो प्रत्याभूति र ऊर्जा पूर्वाधारमाथिका आक्रमण रोक्ने प्रस्तावबारे कुराकानी भएको थियो ।
तर, पुटिनका सहयोगी युरी उशाकोभले छलफलमा प्रस्तुत गरिएका प्रस्तावहरू खासै उपयोगी नभएको टिप्पणी गरेका छन् ।
सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको पछिल्लो भेटपछि उशाकोभले आगामी नोभेम्बर १० आसपास संयुक्त अरब इमिरेट्सको राजधानी अबुधाबीमा अर्को चरणको वार्ता हुन सक्ने संकेत गरेका छन् । उनका अनुसार युद्ध अन्त्यपछि रुस र युक्रेनका लागि सुरक्षा व्यवस्था निर्माण गर्नु वार्ताको प्रमुख विषय हुनेछ ।
उशाकोभले पुटिनले रुसी सेना विभिन्न युद्धमोर्चामा अघि बढिरहेको र रणनीतिक पहल रुसकै पक्षमा रहेको दाबी गरेको पनि बताए । यद्यपि, युक्रेन र उसका युरोपेली सहयोगीहरूले उक्त दाबी अस्वीकार गर्दै युद्धमोर्चामा उल्लेखनीय परिवर्तन नभएको बताएका छन् ।
वर्तमान युद्धमोर्चाका आधारमा युद्धविराम गर्न जेलेन्स्की तयार
युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले अहिलेको युद्धमोर्चालाई आधार बनाएर युद्धविराम गर्न आफू तयार रहेको बताएका छन् ।
बुधबार फक्स न्युजसँग कुरा गर्दै उनले युद्धविरामलाई तत्कालका लागि रुसबाट युक्रेनले चाहेको न्यूनतम कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन् । युद्धविरामपछि युक्रेनको सुरक्षाको प्रत्याभूतिबारे थप छलफल गर्न सकिने उनको भनाइ छ ।
अमेरिकी विशेष दूत विट्कफले पुटिनसँगको वार्तालाई रचनात्मक बताएका छन् । भिडियोमार्फत छलफलमा सहभागी कुश्नरले भने युद्ध अन्त्य गर्न अझै धेरै काम बाँकी रहेको उल्लेख गर्दै दीर्घकालीन शान्ति, सुरक्षा र समृद्धिको आधार तयार गर्ने अवसर रहेको बताएका छन् ।
ट्रम्प र जेलेन्स्कीबीच बढ्दो मतभेद
शान्ति वार्ताको पहल भइरहे पनि युक्रेन र अमेरिकी प्रशासनबीचको सम्बन्धमा तनाव देखिएको छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले युक्रेनमा नयाँ राष्ट्रपति आवश्यक रहेको र युद्ध अन्त्यका लागि युक्रेनको तर्फबाट अर्को व्यक्तिले वार्ता गर्नुपर्ने टिप्पणी गरेका छन् । इरानविरुद्ध अमेरिकाको नेतृत्वमा भइरहेको युद्ध सुरु भएयता बढेको इन्धनको मूल्यका लागि उनले रुसी तेल प्रशोधन केन्द्रमाथि युक्रेनले गरेका आक्रमणलाई पनि दोष दिएका छन् ।
रुसमाथिका प्रतिबन्ध खुकुलो पारेर ठूलो परिमाणमा डिजेल अमेरिकी तथा विश्व बजारमा बिक्री गर्न अनुमति दिएको विषयमा पनि ट्रम्पको आलोचना भइरहेको छ । केही साताअघि मात्रै रुसको तेल तथा ग्यास आयात गर्ने देशमाथि नयाँ प्रतिबन्ध र भन्सार शुल्क लगाउने कानुनलाई उनले समर्थन गरेका थिए । ट्रम्पको पछिल्लो नीतिप्रति जेलेन्स्की र युरोपेली सहयोगीहरूले असन्तुष्टि जनाएका छन् ।
गत साता युक्रेनले रुसी ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र आक्रमणबारे नागरिकलाई पूर्वसूचना दिन आवश्यक अमेरिकी गुप्तचर सूचना उपलब्ध नगराइएको आरोप लगाएको थियो । यसका कारण धेरै सर्वसाधारणको ज्यान गएको युक्रेनी पक्षको दाबी थियो ।
तर, अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले मंगलबार उक्त आरोपलाई ‘लज्जास्पद’ भन्दै अस्वीकार गरेका थिए । ओस्लोमा भएको छलफलपछि जेलेन्स्कीले भने अहिले गुप्तचर सूचना आदानप्रदान भइरहेको बताएका छन् ।
यसैबीच, अमेरिकी स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवा स्टारलिंकमा लगाइएको गति सीमाका कारण रुसी लक्ष्यमा ड्रोन आक्रमण गर्ने युक्रेनी सेनाको क्षमतामा असर परेको गुनासो गरिएको छ । अमेरिकी अधिकारीहरूले आफूहरूले त्यस्तो गति सीमा लगाउन अनुरोध नगरेको बताएका छन् । अमेरिकी सिनेटका दुवै प्रमुख दलका केही सांसदले यस विषयमा तत्काल अनुसन्धान गर्न माग गरेका छन् ।
रुसी जेलबाट अमेरिकी नागरिक रिहा
पुटिन र विट्कफबीच वार्ता सुरु हुनुअघि रुसले ७४ वर्षीय अमेरिकी नागरिक स्टेफन हबर्डलाई रिहा गरेको थियो । युक्रेनको पक्षबाट लडेको आरोपमा उनलाई करिब सात वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले हबर्ड घर फर्किरहेको र उनको रिहाइका लागि कैदी साटफेर गर्न आवश्यक नपरेको बताएका छन् । विट्कफले हबर्डको रिहाइमा सहमति दिएको भन्दै पुटिनलाई ‘मानवीय’ व्यक्तिका रूपमा वर्णन गरेका थिए ।
बीबीसीका पत्रकारले उक्त वर्णनसँग सहमत हुनुहुन्छ भनेर सोध्दा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले अमेरिकी नागरिकलाई परिवारसँग पुनर्मिलन गराउन कूटनीतिज्ञले सकारात्मक भाषा प्रयोग गर्नु स्वाभाविक भएको जवाफ दिएका थिए ।
चार वर्षभन्दा लामो युद्ध, शान्ति सम्झौता अझै अनिश्चित
रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेको थियो । हाल रुसको नियन्त्रणमा युक्रेनी भूभागको करिब २० प्रतिशत क्षेत्र रहेको छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले पटकपटक युद्ध अन्त्य गर्न सक्ने बताउँदै आएका छन् । तर, युद्धविराम, युक्रेनको सुरक्षा प्रत्याभूति, कब्जामा रहेका भूभागको भविष्य र रुसमाथिका प्रतिबन्धजस्ता विषयमा मतभेद कायम रहेकाले अहिलेसम्म युद्ध अन्त्य गर्ने ठोस सहमति हुन सकेको छैन ।
कूटनीतिक प्रयाससँगै किएभमा भएको पछिल्लो आक्रमणले रुस–युक्रेन युद्धको समाधान अझै चुनौतीपूर्ण रहेको संकेत गरेको छ ।
तपाईको प्रतिक्रिया !