काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले आगामी स्थानीय तह निर्वाचनका लागि उम्मेदवार बन्न इच्छुक पार्टी सदस्यबाट आवेदन माग गरेसँगै पालिका प्रमुख र अध्यक्ष पदमा आकांक्षीहरूको आकर्षण बढी देखिएको छ। कार्यकारी पदमा उम्मेदवार बन्ने होड देखिए पनि उपप्रमुख, उपाध्यक्ष, वडाध्यक्ष तथा वडा सदस्य पदमा भने तुलनात्मक रूपमा कम आवेदन परेको पार्टी नेताहरूले बताएका छन्।
रास्वपाले गत १ भदौदेखि गाउँपालिका र २९ असोजदेखि नगरपालिकाका विभिन्न पदमा उम्मेदवार बन्न इच्छुक व्यक्तिका लागि आवेदन खुला गरेको हो। आवेदनको निश्चित समयसीमा नतोकिएकाले इच्छुकले अझै आवेदन दिन सक्ने पार्टीले जनाएको छ।
गाउँपालिका अध्यक्ष तथा उपाध्यक्ष, नगरपालिका प्रमुख तथा उपप्रमुख, वडाध्यक्ष, खुला वडा सदस्य, महिला वडा सदस्य र दलित महिला वडा सदस्य गरी सात प्रकारका पदमा आवेदन माग गरिएको छ। तर प्राप्त आवेदनको प्रारम्भिक विवरणअनुसार पालिका प्रमुख र अध्यक्ष पदमा आकांक्षीको संख्या बढी छ। वडा सदस्यलगायतका पदमा भने अपेक्षाकृत कम रुचि देखिएको छ।
रास्वपाका महामन्त्री विपिन आचार्यले स्थानीय तहको जनप्रतिनिधि बन्न इच्छुक व्यक्तिबाट उत्साहजनक आवेदन प्राप्त भइरहेको बताएका छन्। उनका अनुसार केही पालिकामा वडा सदस्यका उम्मेदवार बन्न आवश्यक संख्याभन्दा पनि कम आवेदन परेको छ।
आवेदनको समयसीमा नतोकिएकाले अहिले नै सबै पदमा आकांक्षीको यकिन संख्या भन्न नसकिने उनको भनाइ छ। तिहारपछि पनि आवेदन दिन सकिने भएकाले सदस्य पदमा इच्छुक व्यक्तिको संख्या बढ्न सक्ने पार्टीको अपेक्षा छ। उम्मेदवार छनोट समितिको बैठकले आवेदनको समयसीमालगायत विषयमा थप निर्णय गर्ने आचार्यले बताएका छन्।
रास्वपाका प्रवक्ता जगदीश खरेलले पनि कार्यकारी पदमा आकर्षण बढी र सदस्य पदमा आवेदन कम रहेको जानकारी दिएका छन्। पार्टीले हालसम्म ४६० गाउँपालिका र २७६ नगरपालिकाका विभिन्न पदका लागि आवेदन खुला गरेको छ। उपमहानगरपालिका र महानगरपालिकाका लागि भने आवेदन आह्वान गरिएको छैन।
गण्डकीमा अध्यक्ष बन्ने आकांक्षी धेरै
गण्डकी प्रदेशमा पनि गाउँपालिका अध्यक्ष बन्ने आकांक्षीको संख्या उल्लेख्य देखिएको छ। प्रदेशका ११ जिल्लामध्ये मनाङ र मुस्ताङका गाउँपालिकामा हालसम्म जनप्रतिनिधि बन्नका लागि आवेदन नपरेको रास्वपा गण्डकीका सभापति नवीन त्रिपाठीले बताएका छन्।
त्रिपाठीका अनुसार गण्डकी प्रदेशका ५८ गाउँपालिकामा अध्यक्ष पदका लागि हालसम्म २०६ जनाले आवेदन दिएका छन्। स्थानीय सरकारको नेतृत्व गर्ने पदमा प्रतिस्पर्धा गर्न इच्छुकको संख्या बढी भए पनि अन्य पदमा तुलनात्मक रूपमा कम आवेदन परेको उनको भनाइ छ।
पालिका प्रमुख र अध्यक्ष पदमा देखिएको आकर्षणले स्थानीय तहको नेतृत्व लिन पार्टी सदस्यहरू इच्छुक रहेको संकेत गरे पनि सबै पदमा समान सहभागिता सुनिश्चित गर्नु पार्टीका लागि चुनौती बन्न सक्ने देखिन्छ।
उम्मेदवार छनोटमा नयाँ विधि
पहिलोपटक स्थानीय तह निर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्न लागेको रास्वपाले उम्मेदवार छनोटलाई व्यवस्थित, प्रतिस्पर्धात्मक र सहभागितामूलक बनाउन नयाँ विधि तयार गरेको छ। महामन्त्री आचार्यको नेतृत्वमा गठित समितिले उम्मेदवार छनोट तथा निर्वाचन प्रणालीको आधारभूत प्रारूप बनाएको हो।
पार्टीले उम्मेदवार छनोटका लागि चारवटा मुख्य आधार तय गरेको छ। प्रारम्भिक निर्वाचनलाई ४० प्रतिशत, पोलिटिकल प्रोक्सिमिटीलाई २५ प्रतिशत, लिडरसिप एकेडेमीलाई २५ प्रतिशत र समावेशितालाई १० प्रतिशत भाराङ्क दिइएको छ।
यस व्यवस्थाअनुसार सम्बन्धित पालिकाका पार्टी सदस्यले प्रारम्भिक निर्वाचनमार्फत उम्मेदवार छनोट प्रक्रियामा सहभागिता जनाउन सक्नेछन्। कुनै पनि उम्मेदवार उपयुक्त नलागेमा ‘कसैलाई पनि मत दिन्नँ’ भन्ने विकल्पसमेत राखिएको छ।
रास्वपाका अनुसार उक्त विकल्पले सबैभन्दा बढी मत पाएमा सम्बन्धित पदका सबै उम्मेदवारको उम्मेदवारी खारेज हुनेछ र नयाँ उम्मेदवार छनोट गरी पुनः मतदान गरिनेछ। यसले सदस्यहरूलाई उम्मेदवारप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने अधिकार सुनिश्चित गर्ने पार्टीको दाबी छ।
सदस्यतादेखि उम्मेदवारीसम्मका मापदण्ड
रास्वपाले स्थानीय तहको उम्मेदवार बन्न पार्टी सदस्यताको अवधि पनि निर्धारण गरेको छ। विगतमा अन्य राजनीतिक दलको सदस्य नरहेको र पहिलोपटक रास्वपाको सदस्यता लिएको ४५ दिन पूरा भएको व्यक्तिले उम्मेदवार बन्न आवेदन दिन सक्ने व्यवस्था गरिएको छ।
अन्य राजनीतिक दल परित्याग गरी रास्वपामा प्रवेश गरेका व्यक्तिका हकमा भने सदस्यता लिएको ९० दिन पूरा भएपछि मात्रै आवेदन दिन पाइनेछ। यद्यपि समाजमा प्रतिष्ठित, विज्ञ तथा स्वच्छ छवि भएका व्यक्तिका लागि छुट्टै मापदण्डसहित ‘ल्याटरल इन्ट्री’को व्यवस्था गरिएको छ। यस्तो व्यवस्थाअन्तर्गत सदस्यता लिएको समयावधिको सामान्य सीमा लागू नहुने पार्टीले जनाएको छ।
त्यसैगरी, संघीय संसद्को निर्वाचनमा उम्मेदवार बनेर पराजित भएका तथा समानुपातिकतर्फको बन्दसूचीमा रहेका व्यक्तिलाई स्थानीय तहको उम्मेदवार बन्न नपाउने व्यवस्था गरिएको छ।
आन्तरिक लोकतन्त्र बलियो बनाउने दाबी
रास्वपाले उम्मेदवार छनोटमा नयाँ विधि अपनाउनुको उद्देश्य पार्टीभित्र आन्तरिक लोकतन्त्र सुदृढ गर्नु, शक्ति केन्द्रको प्रभाव घटाउनु र योग्य व्यक्तिलाई प्रतिस्पर्धाका आधारमा अघि बढाउनु रहेको बताएको छ।
पार्टीका अनुसार विगतमा नातासम्बन्ध, पहुँच, चाकडी, गुटगत प्रभाव, आर्थिक हैसियत तथा पैसा र बाहुबलका आधारमा उम्मेदवार छनोट हुने प्रवृत्तिले योग्य व्यक्तिहरू पछि पर्ने समस्या देखिएको थियो। स्थानीय तहमा समेत यस्तो प्रवृत्तिको प्रभाव परेको र त्यसले स्थानीय सरकारको प्रभावकारितामा असर पुर्याएको रास्वपाको दाबी छ।
नयाँ छनोट प्रक्रियाले नागरिकको विश्वास जित्न सक्ने व्यक्तिलाई अवसर दिने, पार्टीको प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बढाउने र स्थानीय तहमा प्रभावकारी नेतृत्व विकास गर्ने अपेक्षा रास्वपाले गरेको छ।
तर प्रमुख तथा अध्यक्ष पदमा देखिएको उच्च आकर्षणलाई वडा सदस्यलगायत अन्य पदमा पनि समान सहभागितामा रूपान्तरण गर्न पार्टीले कस्तो रणनीति अपनाउँछ भन्ने विषय आगामी दिनमा महत्त्वपूर्ण हुनेछ। आवेदन प्रक्रिया पूरा भएपछि उम्मेदवार छनोटको विधि व्यवहारमा कति निष्पक्ष र प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुराले पनि रास्वपाको नयाँ राजनीतिक अभ्यासको परीक्षण गर्नेछ।
तपाईको प्रतिक्रिया !